Wycinka drzew na działce - progi 80/65/50 cm i zgłoszenie

Jeśli jesteś osobą fizyczną i usuwasz drzewo z własnej działki na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, zezwolenie nie jest potrzebne (art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody). To zwolnienie nie zależy od wielkości drzewa. Od obwodu pnia zależy za to, czy przed wycinką trzeba złożyć zgłoszenie. Zgłoszenie jest prostszą procedurą niż zezwolenie: urząd ogląda drzewo i może wnieść sprzeciw, ale nie wydaje decyzji o zezwoleniu i co do zasady nie nalicza opłaty.

Zgłoszenie jest obowiązkowe, jeżeli obwód pnia mierzonego na wysokości 5 cm przekracza 80 cm w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego, 65 cm w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego albo 50 cm w przypadku pozostałych gatunków drzew (art. 83f ust. 4). Obwód mierzysz 5 cm nad gruntem, a nie na wysokości 130 cm, którą ustawa przewiduje dla wniosku o zezwolenie i do obliczenia opłaty (art. 83b ust. 1 pkt 5, art. 85 ust. 1). Podczas oględzin obwód ustala urząd, a gdy drzewo ma na tej wysokości kilka pni, ustala obwód każdego z nich (art. 83f ust. 6).

Bez zezwolenia usuwa się również:

• Drzewo, którego obwód na wysokości 5 cm nie przekracza tego samego progu co przy zgłoszeniu. To zwolnienie dotyczy wszystkich, także przedsiębiorcy albo spółki (art. 83f ust. 1 pkt 3).
• Krzew albo krzewy rosnące w skupisku o powierzchni do 25 m² (art. 83f ust. 1 pkt 1).
• Drzewa i krzewy owocowe, chyba że rosną na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni (art. 83f ust. 1 pkt 5). Prywatnego drzewa owocowego o obwodzie powyżej progu ustawa nie zwalnia jednak wprost ze zgłoszenia (art. 83f ust. 4), choć przepisu o karach z art. 88 ust. 1 do takich drzew się nie stosuje (art. 88 ust. 10). Przed wycięciem dużego drzewa owocowego zapytaj więc w urzędzie gminy, czy zgłoszenie jest potrzebne.
• Drzewa na plantacjach i w lasach w rozumieniu ustawy o lasach (art. 83f ust. 1 pkt 4).

Co musisz zrobić przed wycinką, zależy więc od dwóch rzeczy: kto i w jakim celu usuwa drzewo oraz czy obwód pnia przekracza próg.

Tabela nie obejmuje pozostałych zwolnień z art. 83f ust. 1, na przykład dla drzew owocowych i drzew w lasach, ani nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków, dla których zezwolenie wydaje wojewódzki konserwator zabytków. Progi obwodu i obowiązek zgłoszenia stosuje się od 17 czerwca 2017 r. Wprowadziła je ustawa z 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. 2017 poz. 1074).

Zgłoszenie składa właściciel nieruchomości do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, a drzewo może usunąć, jeśli urząd nie wniesie sprzeciwu w terminie 14 dni od dnia oględzin (art. 83f ust. 4 i 8). Gdy nieruchomość jest wpisana do rejestru zabytków, zgłoszenie trafia do wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 83a ust. 1). Zgłoszenie zawiera imię i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma być usunięte, oraz rysunek albo mapkę z usytuowaniem drzewa na nieruchomości (art. 83f ust. 5).

1. 1

   Złóż zgłoszenie

   Zgłoszenie składasz u wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Jeśli zgłoszenie nie zawiera wszystkich danych, urząd postanowieniem nakłada obowiązek jego uzupełnienia w terminie 7 dni. Nałożenie tego obowiązku przerywa bieg terminu na oględziny (art. 83f ust. 9 i 10).

2. 2

   Oględziny w ciągu 21 dni

   Urząd w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia ogląda drzewo, ustala nazwę gatunku i obwód pnia na wysokości 5 cm, a z oględzin sporządza protokół (art. 83f ust. 6 i 7).

3. 3

   14 dni na sprzeciw

   Sprzeciw urząd wnosi w drodze decyzji administracyjnej w terminie 14 dni od dnia oględzin. Za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji w placówce pocztowej, więc decyzja może dotrzeć do ciebie już po tym terminie (art. 83f ust. 8 i 11).

4. 4

   Wycinka

   Jeśli sprzeciwu nie ma, możesz usunąć drzewo. Urząd może też przed upływem 14 dni wydać zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, które od razu uprawnia do wycinki (art. 83f ust. 12).

5. 5

   Termin 6 miesięcy

   Jeśli nie usuniesz drzewa przed upływem 6 miesięcy od oględzin, musisz złożyć zgłoszenie ponownie (art. 83f ust. 13).

Urząd może wnieść sprzeciw, gdy drzewo rośnie na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, na terenie, który miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przeznacza na zieleń albo chroni innymi zapisami, albo na terenie parku narodowego, rezerwatu przyrody, parku krajobrazowego, obszaru chronionego krajobrazu lub obszaru Natura 2000. Sprzeciw może wnieść także wtedy, gdy drzewo spełnia kryteria uznania za pomnik przyrody (art. 83f ust. 14).

Sprzeciw jest obowiązkowy, gdy drzewo wymaga zezwolenia albo gdy zgłoszenia nie uzupełniono w wyznaczonym terminie (art. 83f ust. 15). Po ostatecznym sprzeciwie możesz złożyć wniosek o zezwolenie, a za takie zezwolenie opłaty się nie nalicza (art. 83f ust. 16).

Zezwolenie jest potrzebne, gdy drzewo o obwodzie powyżej progu usuwasz na cele związane z działalnością gospodarczą albo z działki, która nie należy do osoby fizycznej, a nie ma zastosowania żadne inne zwolnienie z art. 83f ust. 1 (art. 83 ust. 1). Wydaje je wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a jeśli drzewo rośnie na nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków, wojewódzki konserwator zabytków (art. 83a ust. 1).

Cel wycinki zmienia procedurę, ale nie każda wycinka związana z działalnością gospodarczą wymaga zezwolenia. Drzewo, którego obwód na wysokości 5 cm nie przekracza progu, przedsiębiorca także usunie bez zezwolenia (art. 83f ust. 1 pkt 3). Jeśli jako osoba fizyczna usuwasz drzewo z własnej działki pod dom, w którym zamieszkasz, wycinka nie ma związku z działalnością gospodarczą, więc powyżej progu wystarczy zgłoszenie (art. 83f ust. 1 pkt 3a i ust. 4).

Wniosek o zezwolenie zawiera dane posiadacza i właściciela nieruchomości, oświadczenie o tytule prawnym do niej, nazwę gatunku drzewa, obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm oraz miejsce, przyczynę i termin usunięcia (art. 83b ust. 1). Składa go posiadacz nieruchomości za zgodą jej właściciela (art. 83 ust. 1 pkt 1), w postaci papierowej albo elektronicznej (art. 83b ust. 3).

1. Dane wnioskodawcy

   Imię, nazwisko i adres albo nazwa i siedziba posiadacza i właściciela nieruchomości (art. 83b ust. 1 pkt 1).

2. Tytuł prawny i zgoda właściciela

   Oświadczenie o tytule prawnym władania nieruchomością, składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oraz zgoda właściciela, jeśli jest wymagana (art. 83b ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2).

3. Gatunek i obwód pnia

   Nazwa gatunku i obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm, a przy drzewie z kilkoma pniami obwód każdego z nich (art. 83b ust. 1 pkt 4 i 5).

4. Miejsce, przyczyna i termin

   Miejsce, przyczyna i termin usunięcia oraz informacja, czy usunięcie wynika z celu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 83b ust. 1 pkt 7).

5. Rysunek lub mapa

   Rysunek, mapa albo projekt zagospodarowania działki pokazujący, gdzie rośnie drzewo względem granic nieruchomości i budynków istniejących lub projektowanych (art. 83b ust. 1 pkt 8).

6. Plan nasadzeń i inne dokumenty

   Projekt planu nasadzeń zastępczych albo przesadzenia drzewa, jeżeli są planowane, oraz decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli przedsięwzięcie jej wymaga (art. 83b ust. 1 pkt 9 i 10).

Przed wydaniem zezwolenia urząd przeprowadza oględziny i sprawdza, czy w obrębie drzewa występują gatunki chronione. Jeśli wycinka naruszałaby zakazy wobec tych gatunków, postępowanie zawiesza się do czasu przedłożenia zezwolenia na czynności objęte zakazami (art. 83c ust. 1 i 2). Wydanie zezwolenia urząd może uzależnić od nasadzeń zastępczych albo przesadzenia drzewa (art. 83c ust. 3).

Decyzja powinna zapaść nie później niż w ciągu miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). Do tych terminów nie wlicza się m.in. okresów zawieszenia postępowania ani opóźnień z winy strony (art. 35 § 5).

Jeśli drzewo koliduje z inwestycją wymagającą pozwolenia na budowę albo na rozbiórkę, zezwolenie może zostać wykonane pod warunkiem uzyskania takiego pozwolenia (art. 83d ust. 5). Samo pozwolenie na budowę nie zastępuje jednak zezwolenia na usunięcie drzewa.

Opłatę płaci posiadacz nieruchomości, gdy wycinka wymaga zezwolenia; urząd nalicza ją w zezwoleniu (art. 84 ust. 1 i 2). Za drzewa, na których usunięcie zezwolenie nie jest wymagane, w tym usuwane na zgłoszenie, opłat się nie nalicza (art. 86 ust. 1 pkt 1). Wyjątek dotyczy drzewa usuniętego na zgłoszenie: jeśli w ciągu 5 lat od oględzin wystąpiono o pozwolenie na budowę związaną z działalnością gospodarczą na części nieruchomości, na której rosło drzewo, urząd nakłada na właściciela nieruchomości obowiązek uiszczenia opłaty (art. 83f ust. 17).

Opłata to iloczyn liczby centymetrów obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm i stawki (art. 85 ust. 1). Przy drzewie z kilkoma pniami przyjmuje się obwód najgrubszego pnia powiększony o połowę sumy obwodów pozostałych pni (art. 85 ust. 2 pkt 1). Stawki ustala rozporządzenie ministra właściwego do spraw środowiska, różnicując je według rodzaju lub gatunku drzewa oraz obwodu pnia, a stawka za 1 cm obwodu nie może przekroczyć 500 zł (art. 85 ust. 4b i 5). Ustawa nie przewiduje współczynnika zależnego od położenia działki.

Jeśli zezwolenie uzależniono od przesadzenia drzewa albo nasadzeń zastępczych, urząd odracza termin zapłaty na 3 lata od dnia upływu terminu na przesadzenie lub nasadzenia wskazanego w zezwoleniu (art. 84 ust. 3). Gdy po tym czasie drzewa zachowały żywotność albo nie zachowały jej z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, opłatę umarza się (art. 84 ust. 4). Gdy część z nich obumarła z przyczyn od niego zależnych albo nasadzeń nie wykonano zgodnie z zezwoleniem, opłatę przelicza się proporcjonalnie (art. 84 ust. 5 i 7).

Opłaty nie nalicza się też m.in. za drzewa, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych, oraz za drzewa obumarłe lub nierokujące szansy na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości (art. 86 ust. 1 pkt 4 i 10). Zwolnienie z opłaty nie zwalnia jednak z obowiązku uzyskania zezwolenia.

Za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, bez zgłoszenia albo przed upływem 14 dni na sprzeciw wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną w wysokości dwukrotności opłaty za usunięcie drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 1 i 6, art. 89 ust. 1). Gdy usunięcie byłoby zwolnione z opłaty, jak prywatna wycinka osoby fizycznej, karę ustala się w wysokości opłaty, którą trzeba by ponieść, gdyby zwolnienia nie było. Według tych samych zasad (dwukrotność opłaty, a przy zwolnieniu z opłaty jej równowartość) liczy się karę za zniszczenie drzewa i za wycinkę mimo sprzeciwu urzędu bez zezwolenia wydanego po tym sprzeciwie (art. 88 ust. 1 pkt 3 i 5, art. 89 ust. 1).

Karę wymierza się posiadaczowi nieruchomości. Jeśli inny podmiot, na przykład firma wykonująca wycinkę, działał bez zgody posiadacza, karę wymierza się temu podmiotowi (art. 88 ust. 2). Płaci się ją w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, a na wniosek złożony w tym terminie karę można rozłożyć na raty na okres do 5 lat (art. 88 ust. 3 i 8).

Kara jest niższa o 50%, gdy usunięte drzewo było obumarłe albo nie rokowało szansy na przeżycie, a nie wymierza się jej, gdy wycinkę uzasadniał stan wyższej konieczności (art. 89 ust. 6 i 7). Osobie fizycznej, która usunęła drzewo na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, urząd może umorzyć 50% kary, jeśli nie jest ona w stanie zapłacić całej kwoty bez znacznego uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, a dochód miesięczny na członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 89 ust. 11). Postępowania nie wszczyna się, jeśli od końca roku, w którym usunięto drzewo, upłynęło 5 lat (art. 89 ust. 10).

Przed wycinką ustal więc gatunek drzewa i obwód pnia. Jeśli obwód przekracza próg, złóż zgłoszenie albo wniosek o zezwolenie i nie tnij przed zakończeniem tej procedury.

Drzewa będącego pomnikiem przyrody nie usuniesz na zgłoszenie ani na zwykłe zezwolenie, jeśli uchwała rady gminy ustanawiająca pomnik zakazuje jego niszczenia (art. 44 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody). Uchwała określa zakazy dla konkretnego obiektu, wybrane spośród wymienionych w art. 45 ust. 1, dlatego zakres ochrony sprawdzisz w jej treści. Zakazy nie dotyczą m.in. realizacji inwestycji celu publicznego przy braku rozwiązań alternatywnych, po uzgodnieniu z organem, który ustanowił formę ochrony, ani likwidowania nagłych zagrożeń bezpieczeństwa powszechnego (art. 45 ust. 2).

Poza wyjątkami z art. 45 ust. 2 i 3 drogą do wycinki jest zniesienie formy ochrony. Znosi ją rada gminy uchwałą, której projekt wymaga uzgodnienia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (art. 44 ust. 3 i 3a). Podstawą może być utrata wartości przyrodniczych i krajobrazowych, ze względu na które ustanowiono pomnik, konieczność realizacji inwestycji celu publicznego przy braku rozwiązań alternatywnych albo zapewnienie bezpieczeństwa powszechnego (art. 44 ust. 4).

Centralny rejestr form ochrony przyrody prowadzi Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (art. 113 ust. 1), a rejestry regionalne regionalni dyrektorzy ochrony środowiska (art. 114 ust. 2). Treść uchwały ustanawiającej pomnik sprawdzisz w urzędzie gminy.

Jeśli drzewo rośnie na samej granicy, domniemywa się, że służy do wspólnego użytku sąsiadów (art. 154 § 1 Kodeksu cywilnego), dlatego jego wycinkę uzgodnij z sąsiadem, zanim złożysz zgłoszenie. Położenie pnia względem granic działki wstępnie sprawdzisz na mapie działek, ale mapa nie wyznacza granicy w terenie; robi to uprawniony geodeta.

Korzenie przechodzące z działki sąsiada możesz obciąć i zachować dla siebie. Gałęzie i owoce zwieszające się z jego drzewa także, ale najpierw wyznacz sąsiadowi odpowiedni termin na ich usunięcie (art. 150 Kodeksu cywilnego). Sąsiad może wejść na twoją działkę, żeby usunąć zwieszające się gałęzie lub owoce swojego drzewa, a ty możesz żądać naprawienia szkody, którą przy tym wyrządzi (art. 149). Owoce, które same spadły z jego drzewa na twój grunt, należą do ciebie, chyba że grunt jest przeznaczony na użytek publiczny (art. 148).

Prawo sąsiedzkie nie wyłącza ustawy o ochronie przyrody. Wycinka drzewa na granicy powyżej progu obwodu nadal wymaga zgłoszenia albo zezwolenia, a cięcie korzeni lub gałęzi, które zniszczy drzewo o obwodzie powyżej progu, może skończyć się karą za zniszczenie drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 3 i ust. 10 ustawy o ochronie przyrody).

Przed zakupem sprawdź, czy na działce nie rośnie pomnik przyrody, czy plan miejscowy nie chroni zieleni i czy duże drzewa nie stoją w miejscu planowanego domu. Od tego zależy, czy wytniesz je na zgłoszenie, czy urząd może wnieść sprzeciw (art. 83f ust. 14), a przy pomniku przyrody, czy wycinka jest w ogóle dopuszczalna.

1. Pomnik przyrody

   Sprawdź rejestr form ochrony przyrody i uchwałę rady gminy ustanawiającą pomnik; to uchwała określa zakazy dla obiektu (art. 44 ust. 2).

2. Plan miejscowy

   Sprawdź, czy plan przeznacza teren na zieleń albo chroni drzewa innymi zapisami. To podstawa sprzeciwu wobec zgłoszenia (art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b).

3. Formy ochrony przyrody

   Park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu i obszar Natura 2000 także pozwalają urzędowi wnieść sprzeciw (art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c). Bezpłatne sprawdzenie działki pokazuje obszary chronione z danych GDOŚ w jej otoczeniu; brak oznaczenia nie potwierdza braku ochrony.

4. Wycinka przed sprzedażą

   Jeśli sprzedający usunął drzewa na zgłoszenie, poproś o protokół oględzin. Gdy w ciągu 5 lat od oględzin wystąpi się o pozwolenie na budowę związaną z działalnością gospodarczą w miejscu, gdzie rosły, urząd nałoży opłatę na właściciela nieruchomości (art. 83f ust. 17).

Status pojedynczego drzewa i dopuszczalne prace potwierdzisz w dokumentach dotyczących obiektu: uchwale o pomniku, planie miejscowym albo protokole oględzin.