Centralny organ administracji rządowej zarządzający siecią Natura 2000 i ochroną przyrody – udostępnia geoserwis z mapami obszarów chronionych.
GDOŚ (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska) to urząd centralny odpowiedzialny za ochronę przyrody i środowiska w Polsce. Prowadzi rejestr form ochrony przyrody, nadzoruje oceny oddziaływania na środowisko i koordynuje sieć Natura 2000. Działa na podstawie Ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.
Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (GDOŚ) to centralny organ administracji rządowej podlegający Ministrowi Klimatu i Środowiska. GDOŚ odpowiada za koordynację systemu ochrony przyrody w Polsce, w tym:
Na poziomie regionalnym działa 16 Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska (RDOŚ), które wydają decyzje środowiskowe i uzgodnienia dla inwestycji na terenach chronionych. Dla kupującego działkę RDOŚ jest kluczowym organem, jeśli działka leży na terenie chronionym lub w jego sąsiedztwie.
Aby sprawdzić formy ochrony przyrody na działce:
✕Działka nie leży w parku narodowym ani rezerwacie, więc nie ma ograniczeń przyrodniczych.
✓Oprócz parków i rezerwatów istnieje wiele innych form ochrony: parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, Natura 2000, użytki ekologiczne, pomniki przyrody, strefy ochronne gatunków. Każda forma nakłada ograniczenia. Sprawdź Geoserwis GDOŚ dla pełnego obrazu.
Podstawa: Art. 6 Ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. 2023 poz. 1336 t.j.)
✕GDOŚ blokuje każdą budowę na terenie chronionym.
✓GDOŚ i RDOŚ nie blokują automatycznie wszystkich inwestycji. Budowa domu jednorodzinnego na działce budowlanej w parku krajobrazowym czy na obszarze chronionego krajobrazu jest zazwyczaj możliwa. Ograniczenia dotyczą głównie inwestycji znacząco oddziałujących na środowisko.
Podstawa: Art. 17, 24 Ustawy o ochronie przyrody
GDOŚ działa na podstawie Ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2024 poz. 711 t.j.) – art. 123–131. Formy ochrony przyrody – art. 6 Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2023 poz. 1336 t.j.).
Sprawdź formy ochrony przyrody na działce
W Polsce istnieje 10 form ochrony przyrody: park narodowy, rezerwat, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, Natura 2000 (OSO i SOO), pomnik przyrody, stanowisko dokumentacyjne, użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy i ochrona gatunkowa. Każda nakłada inne ograniczenia – od całkowitego zakazu zabudowy (rezerwat) po łagodne wymogi (obszar chronionego krajobrazu).
GDOŚ to organ centralny – koordynuje politykę ochrony przyrody w skali kraju. RDOŚ (16 dyrekcji regionalnych) to organy terenowe – wydają decyzje środowiskowe, uzgadniają inwestycje i zarządzają rezerwatami. Przy zakupie działki kontaktujesz się z RDOŚ właściwym dla lokalizacji nieruchomości.
Najszybciej na geoserwis.gdos.gov.pl (interaktywna mapa z wszystkimi formami ochrony) lub crfop.gdos.gov.pl (rejestr tekstowy). Na Działkopedii formy ochrony przyrody wyświetlają się automatycznie po kliknięciu działki na mapie.
Natura 2000
Europejska sieć obszarów chronionych obejmująca ok. 20% powierzchni Polski – inwestycja na działce w Natura 2000 wymaga oceny oddziaływania z RDOŚ.
ISOK (Informatyczny System Osłony Kraju)
Rządowy system map zagrożenia powodziowego prowadzony przez Wody Polskie – wyznacza tereny zalewowe w scenariuszach Q10, Q100 i Q500.
