Czym jest PIG-PIB i jakie pełni funkcje?
PIG-PIB (Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy) to centralny państwowy instytut naukowy nadzorowany przez Ministra Klimatu i Środowiska, założony w 1919 r. Prowadzi Państwową Służbę Geologiczną (PSG) i Państwową Służbę Hydrogeologiczną (PSH), publikuje mapy geologiczne i bazy danych. Podstawa: Ustawa z 9.06.2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. 2024 poz. 1290 t.j.).
Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (skrót: PIG-PIB) to centralny państwowy instytut naukowy w dziedzinie nauk o Ziemi, nadzorowany przez Ministra Klimatu i Środowiska. Siedziba główna mieści się w Warszawie przy ul. Rakowieckiej 4, a działalność prowadzi siedem oddziałów regionalnych (Górnośląski w Sosnowcu, Karpacki w Krakowie, Dolnośląski we Wrocławiu, Pomorski w Szczecinie, Świętokrzyski w Kielcach, Geologii Morza w Gdańsku, Geozasobów w Warszawie). Założony 7 maja 1919 r. jest jednym z najstarszych instytutów naukowych w Polsce.
PIG-PIB pełni dwie kluczowe funkcje publiczne na podstawie aktów powierzenia ministra:
- Państwowa Służba Geologiczna (PSG) – ustawowa funkcja rozpoznawania budowy geologicznej kraju, kartografii geologicznej, ochrony zasobów surowcowych i przeciwdziałania osuwiskom. Produkty: Mapa Geologiczna Polski 1:50 000 (MGP), Centralna Baza Danych Geologicznych (CBDG), System Osłony Przeciwosuwiskowej (SOPO), portal Geologia.pl.
- Państwowa Służba Hydrogeologiczna (PSH) – rozpoznawanie i ochrona wód podziemnych. Produkty: Mapa Hydrogeologiczna Polski 1:50 000, Bank HYDRO, ocena stanu 174 JCWPD, komunikaty hydrogeologiczne.
Oprócz służb państwowych PIG-PIB prowadzi badania naukowe i ekspertyzy – w geologii regionalnej, surowcowej, środowiskowej, inżynierskiej i morskiej. Doradza administracji, opiniuje projekty górnicze i wodnoprawne, kształci geologów.
Dla kupującego działkę kluczowe są portale internetowe PIG-PIB: geologia.pgi.gov.pl (mapy geologiczne i hydrogeologiczne online), CBDG (otwory geologiczne), SOPO (ewidencja osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi). Wszystkie zasoby są bezpłatne.
Granica vs PSH: PIG-PIB to instytut (państwowa osoba prawna), PSH to funkcja państwowa powierzona temu instytutowi. PSG (geologia) i PSH (hydrogeologia) to dwie równoległe służby prowadzone w ramach jednej organizacji.
Jak korzystać z portali PIG-PIB przy zakupie działki?
Jak korzystać z zasobów PIG-PIB przy zakupie działki, krok po kroku:
- Sprawdź mapy geologiczne – wejdź na geologia.pgi.gov.pl i włącz warstwę „Mapa Geologiczna Polski 1:50 000”. Po kliknięciu działki odczytasz utwory powierzchniowe (np. piaski rzeczne, gliny lodowcowe, torfy) i głębsze formacje. Torfy i namuły to sygnał ostrzegawczy – wymagają geotechniki przed projektem fundamentów.
- Sprawdź osuwiska w SOPO – w portalu Geozagrożenia (sopo.pgi.gov.pl) znajdziesz System Osłony Przeciwosuwiskowej. Jeśli działka leży w obszarze zagrożenia osuwiskowego lub w sąsiedztwie czynnego osuwiska, sprawdź kartę obiektu – zawiera datę aktywności, typ ruchu masowego i rekomendacje. Inwestycja w takim miejscu wymaga dokumentacji geologiczno-inżynierskiej.
- Pobierz dane z CBDG – Centralna Baza Danych Geologicznych zawiera otwory wiertnicze, profile geologiczne, próbki rdzeniowe. Najbliższe otwory pokazują rzeczywisty układ warstw w okolicy działki. Dane bezpłatne, dostępne przez geoportal CBDG i pobierane jako wartstwy WMS/WFS.
- Skontaktuj się z oddziałem regionalnym – jeśli potrzebujesz interpretacji eksperckiej (np. ocena zagrożenia osuwiskowego dla projektu domu), zwróć się do oddziału PIG-PIB właściwego dla regionu. Konsultacje wstępne są zazwyczaj bezpłatne, pełna ekspertyza – komercyjna.
Granica między danymi regionalnymi a parcelarnymi
Mit
PIG-PIB to to samo co PSH – te nazwy są wymienne.
Rzeczywistość
PIG-PIB to nazwa instytutu (Państwowy Instytut Geologiczny – PIB). PSH to nazwa funkcji państwowej (Państwowa Służba Hydrogeologiczna) realizowanej przez ten instytut. Analogicznie PSG (Państwowa Służba Geologiczna) to siostrzana funkcja dla geologii. Trzy nazwy odnoszą się do różnych poziomów: instytut → służby → konkretne zadania (mapy, bazy, monitoring).
Podstawa: Statut PIG-PIB nadany przez Ministra Klimatu i Środowiska oraz art. 162 Ustawy z 9.06.2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. 2024 poz. 1290 t.j.)
Mit
Mapa geologiczna z geologia.pgi.gov.pl zastępuje opinię geotechniczną do projektu domu.
Rzeczywistość
Mapa Geologiczna Polski 1:50 000 to opracowanie regionalne. Do projektu budowlanego wymagane jest opracowanie geotechniczne lub dokumentacja geologiczno-inżynierska sporządzona przez uprawnionego geologa na podstawie wierceń kontrolnych na danej działce. Mapa PIG-PIB jest filtrem do oceny ryzyka (np. czy są torfy w okolicy), nie dokumentem projektowym.
Podstawa: § 1 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25.04.2012 r. ws. ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych (Dz.U. 2012 poz. 463)
Podstawa prawna
Działalność i status PIG-PIB regulują: Ustawa z 30.04.2010 r. o instytutach badawczych (Dz.U. 2024 poz. 558 t.j.) – ogólne ramy dla instytutów państwowych, oraz Statut PIG-PIB nadany przez Ministra Klimatu i Środowiska. Zadania państwowej służby geologicznej i hydrogeologicznej powierzone instytutowi określa Ustawa z 9.06.2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. 2024 poz. 1290 t.j.), w szczególności art. 162–164, oraz Ustawa z 20.07.2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. 2024 poz. 1087 t.j.), art. 380–384. System Osłony Przeciwosuwiskowej (SOPO) prowadzony jest na podstawie art. 110a–110c Prawa geologicznego i górniczego.
