Państwowa agencja nadzorująca obrót ziemią rolną – posiada prawo pierwokupu działek rolnych powyżej 0,3 ha na mocy UKUR.
KOWR (Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa) to państwowa instytucja zarządzająca nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Posiada prawo pierwokupu działek rolnych powyżej 0,3 ha na rynku wtórnym. Działa na podstawie Ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. 2024 poz. 423 t.j.).
Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) to agencja rządowa, która od 1 września 2017 r. przejęła zadania Agencji Nieruchomości Rolnych. KOWR zarządza zasobem nieruchomości rolnych Skarbu Państwa i sprawuje nadzór nad obrotem gruntami rolnymi w Polsce.
Najważniejsza funkcja KOWR dla kupujących działki to prawo pierwokupu. KOWR może skorzystać z prawa pierwokupu przy sprzedaży nieruchomości rolnych powyżej 0,3 ha (3 000 m²). Oznacza to, że transakcja wymaga dwóch aktów notarialnych: warunkowej umowy sprzedaży (sprzedawca i kupujący) oraz – po rezygnacji KOWR – umowy przenoszącej własność.
KOWR ma 1 miesiąc od otrzymania zawiadomienia notariusza na podjęcie decyzji. W praktyce KOWR korzysta z prawa pierwokupu rzadko (ok. 0,5% transakcji), ale procedura wydłuża transakcję i zwiększa koszty notarialne.
Aby ustalić, czy KOWR ma prawo pierwokupu przy zakupie działki:
✕KOWR skupuje wszystkie działki rolne – nie kupię ziemi na wsi.
✓KOWR korzysta z prawa pierwokupu w ok. 0,5% przypadków. W praktyce prawie zawsze rezygnuje, wydając zaświadczenie w ciągu 1 miesiąca. Procedura wydłuża transakcję, ale nie blokuje zakupu. KOWR skupia się na dużych areałach i strategicznych gruntach.
Podstawa: Art. 3 ust. 4 Ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. 2024 poz. 423 t.j.)
✕Działka ma 0,25 ha, więc KOWR na pewno nie ma prawa pierwokupu.
✓Prawo pierwokupu dotyczy nieruchomości rolnej, nie pojedynczej działki. Jeśli w jednej księdze wieczystej jest kilka działek o łącznej powierzchni powyżej 0,3 ha, KOWR ma prawo pierwokupu do całości. Sprawdzaj powierzchnię w KW, nie w ewidencji gruntów.
Podstawa: Art. 3 ust. 1 Ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego
KOWR działa na podstawie Ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. 2024 poz. 104 t.j.). Prawo pierwokupu reguluje Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. 2024 poz. 423 t.j.) – art. 3 (prawo pierwokupu), art. 4 (prawo nabycia), art. 2a (wymogi wobec nabywcy nieruchomości rolnej).
Sprawdź, czy KOWR ma prawo pierwokupu Twojej działki
KOWR ma prawo pierwokupu przy sprzedaży nieruchomości rolnej powyżej 0,3 ha (3 000 m²). Wyjątki: zakup przez rolnika indywidualnego powiększającego gospodarstwo, osobę bliską zbywcy, JST lub Skarb Państwa. Notariusz weryfikuje przesłanki i przygotuje odpowiednią umowę.
KOWR ma 1 miesiąc od dnia otrzymania zawiadomienia od notariusza. Po tym terminie – jeśli KOWR nie złoży oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu – można zawrzeć umowę przenoszącą własność. W praktyce KOWR odpowiada szybciej, zwykle w ciągu 2–3 tygodni.
Działki rolne do 0,3 ha może kupić każdy bez ograniczeń. Powyżej 0,3 ha nabywcą co do zasady musi być rolnik indywidualny (art. 2a ustawy). Wyjątki: osoba bliska zbywcy, JST, Skarb Państwa, kościoły, a od 2016 r. – każdy za zgodą Dyrektora Generalnego KOWR. Zgodę uzyskuje się na wniosek, procedura trwa 1–2 miesiące.
Prawo pierwokupu
Uprawnienie podmiotu trzeciego (KOWR, gmina, Lasy Państwowe) do nabycia nieruchomości na warunkach wynegocjowanych przez strony – realizowane w 30 dni.
Odrolnienie
Administracyjne wyłączenie gruntu z produkcji rolnej wymagane przed budową na działce klasy I–IV – opłata zależy od klasy gleby i powierzchni.
